Lee Friedlander29 november 2003 / 22 februari 2004
At Work
De tentoonstelling At Work toont de wereld van industrieel werk gezien door de lens van de Amerikaanse fotograaf Lee Friedlander. Sinds de jaren zestig geldt Friedlander als een onvermoeibaar en intens chroniqueur van zijn eigen wereld en die om ons heen. In uitgekiende zwart-wit fotografie en op speelse wijze analyseert hij vertrouwde visuele ervaringen. Telkens weer wijst hij in zijn werk op het opmerkelijke en het onverwachte in het alledaagse. Zo geeft hij in de serie At Work een nieuwe visie op de wereld van het werk, waarin allerlei onverwachte verbanden en betekenissen zijn te ontdekken tussen objecten, mensen en plekken, die een minder scherp waarnemer zeker zouden zijn ontgaan.
De tentoonstelling bestaat uit zes verschillende series gemaakt tussen 1979 en 1995 waarin Friedlander de meest uiteenlopende arbeidsprocessen heeft gevisualiseerd. Sommige van deze series werden in opdracht van tentoonstellingsmakers en tijdschriften gemaakt, anderen in opdracht van de bedrijven zelf.
De serie At Work draait niet, zoals de titel al aangeeft, om het werk zelf maar om de mens die aan het werk is. Zijn Duitse voorganger August Sander (1876-1964) liet de door hem geportretteerde ambachtslieden nog zien als een (arche)typische representant van hun beroepsgroep, als een persoon die een bepaald eerbiedwaardig ambacht perfect wist uit te oefenen. Bij Friedlander speelt de specifieke handeling die de geportretteerde werknemers uitvoeren, hun ambacht, eigenlijk een ondergeschikte rol. Veel meer wil hij een universeel beeld scheppen van de werkende mens in het algemeen. Hij laat deze werknemers zien als schakels in een veel groter industrieel en economisch proces. Friedlander is deze werkende mensen dan ook dicht op de huid gaan zitten, maar zonder dat deze zijn aanwezigheid bewust lijkt te zijn. Volstrekt ongestoord voeren de gefotografeerde werknemers de handelingen uit die zij dag in dag uit verrichten, op een plek waar zij een substantieel deel van hun leven doorbrengen. Friedlander heeft hen als een voyeur benaderd waardoor hij ons in het resultaat in wezen een spiegel voorhoudt.
De tentoonstelling Lee Friedlander: At Work is tot stand gekomen in samenwerking met de Die Photographische Sammlung / SK Stiftung Kultur, Keulen en het Columbus Museum of Art, Ohio.
Stems
In samenwerking met Galerie Thomas Zander, Keulen, toont huis Marseille eveneens een kleine selectie uit de serie Stems van Lee Friedlander. Deze extreme close-ups van bloemstelen (stems) in vazen maakte Friedlander tussen 1994 en 1999, toen hij wegens problemen aan zijn kniegewrichten aan huis gekluisterd was. Friedlander maakte van de nood een deugd door zijn camera op stillevens in huis te richten.
Catalogus
Lee Friedlander, At Work, met een nawoord van Richard Benson, Göttingen (Steidl) 2002, ISBN 3-88243-827-4, voor € 49,- in huis Marseille te koop.
Opening
De tentoonstelling werd geopend door Ineke Heising, voormalig conservator Randstad fotocollectie Werk/Work.
Vormgeving drukwerk: Joseph Plateau
Cray, Chippewa Falls, Wisconsin
Lee Friedlander,
1986 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
MIT, Boston and vicinity
Lee Friedlander,
1985-1986 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Cray, Chippewa Falls, Wisconsin
Lee Friedlander,
1986 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Cray, Chippewa Falls, Wisconsin
Lee Friedlander,
1986 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Dreyfus, New York City
Lee Friedlander,
1992 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Factory Valleys, Ohio, Pennsylvania
Lee Friedlander,
1979 - 1980 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Factory Valleys, Ohio, Pennsylvania
Lee Friedlander,
1979-1980 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Factory Valleys, Ohio, Pennsylvania
Lee Friedlander,
1979-1980 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Factory Valleys, Ohio, Pennsylvania
Lee Friedlander,
1979-1980 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Gund, Cleveland, Ohio
Lee Friedlander,
1995 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Telemarketing, Omaha, Nebraska
Lee Friedlander,
1995 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)
Telemarketing, Omaha, Nebraska
Lee Friedlander,
1995 (Courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco)