Benjamin Brecknell Turner / Rini Hurkmans / Arsath Ro'is30 augustus 2003 / 23 november 2003

Benjamin Brecknell Turner, Naar waarheid gefotografeerd
Vroege foto's van Amsterdam en het Engelse landschap
Turner is terug in Amsterdam! Voor het eerst sinds hij in 1858 deelnam aan de tweede Tentoonstelling van Photographie en Heliographie presenteert huis Marseille nu een uitgebreid overzicht van deze vroeg Britse fotopionier: Benjamin Brecknell Turner (1815-1894). De hoofdmoot van de tentoonstelling bestaat uit ruim 50 foto's uit Turners persoonlijk album: Photographic Views from Nature (1852-54), waarin hij als een van de eersten de beroemde Engelse countryside in zijn camera heeft vereeuwigd. Huis Marseille heeft deze tentoonstelling kunnen aanvullen met enkele unieke foto's, die Turner in 1857 van Amsterdam maakte, uit de collecties van het Gemeentearchief Amsterdam, het Rijksmuseum en het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap. De Britse kunstenaar Christopher Meigh-Andrews is gevraagd speciaal voor deze tentoonstelling een video te maken, die een van Turner's bijzondere Amsterdamse stadsgezichten met het heden verbindt.

Turner werkte zoals veel pioniers met een grote camera op statief, waarin hij papieren negatieven maakte, die soms een belichtingstijd van wel 30 minuten vereisten. Omdat het destijds nog niet mogelijk was vergrotingen te maken betreffen zijn foto's altijd contactafdrukken van ca. 30 x 40 cm. De structuur van het papieren negatief werkt door in de afdruk, een gegeven dat Turner in al zijn foto's uitwerkte – zelfs toen de haarscherpe glazen negatieven al in zwang waren bleef hij papier gebruiken. Turner fotografeerde veelvuldig de weilanden, schuren en cottages rond Bredicot, Worcestershire, waar zijn schoonvader een buitenhuis had. Maar hij bezocht met zijn camera ook de beroemde ruines van Whitby Abbey en Rivaulx Abbey in Yorkshire, die door hun suggestieve, historische lading en dreigende atmosfeer een sterke aantrekkingskracht op de Victoriaanse reiziger hadden. Omdat hij door de stand van de fotografische techniek alleen in monochrome sepiatinten kon fotograferen, concentreerde Turner zich in zijn fotografie vooral op de licht- en schaduwwerking en structuren die kale boomtaken, rieten daken en ruïnes achterlieten op het matglas van zijn camera. In Amsterdam vormden de spiegeling van de grachtenhuizen in het vele water zijn belangrijkste bron van inspiratie.

De tentoonstelling is geproduceerd door het Victoria & Albert Museum, Londen, in samenwerking met The Metropolitan Museum of Art, New York, waar deze eerder te zien was onder de titel Benjamin Brecknell Turner, Rural England through a Victorian Lens.

Rini Hurkmans: Dear Son
Huis Marseille beleeft dit najaar de première van Dear Son, Rini Hurkmans' nieuwste video. Deze video gaat door op het thema van de Pietà, de moeder (Maria) die haar gestorven zoon (Christus) in haar armen op schoot houdt, dat in het werk van Hurkmans een grote rol speelt.

Arsath Ro'is: De Amsterdamse zandfotograaf
Het moet in het begin van de jaren zestig zijn geweest dat J.M. Arsath Ro'is, fotograaf bij het Gemeentearchief Amsterdam, van zijn brommertje stapte. Voor hem een bouwterrein. Van de fotografen die in dienst waren bij het Gemeente Archief was hij de man die een voorliefde had voor stadsdelen waar nog geen trottoir lag. De zandfotograaf werd hij genoemd. Arsath Ro'is liep over het bouwterrein tot hij het goede standpunt vond. Hij maakte een opname en wilde weer op zijn brommertje stappen. Maar het brommertje stond er niet meer. Het was gestolen. Arsath Ro'is kocht een nieuwe aan en nam zich voor dit exemplaar nooit meer onbeheerd zou achterlaten. Vanaf die dag staat op bijna al zijn foto's ergens een brommertje.

Opening
De tentoonstellingen werden geopend door Anneke van Veen, conservator fotografie Stadsarchief Amsterdam.

Lezing Benjamin Brecknell Turner
Op zaterdag 22 november om 11.30 zal Martin Barnes, conservator fotografie van het Victoria & Albert Museum en samensteller van de tentoonstelling, op huis Marseille een lezing houden over Benjamin Brecknell Turner.

Vormgeving drukwerk: Bart de Haas

Binnenamstel near the Munt
Benjamin Brecknell Turner,
1857 (Coll. Gemeentearchief Amsterdam)

Westermarkt with Westerkerk and Westerhal, Amsterdam
Benjamin Brecknell Turner,
1857 (Coll. Gemeentearchief Amsterdam)

Rokin near Grimnessesluis, Amsterdam
Benjamin Brecknell Turner,
1857 (Coll. Gemeentearchief Amsterdam)

Rokin with Bade Anstalt
Benjamin Brecknell Turner,
1857 (Coll. Gemeentearchief Amsterdam)

The Willowsway, Elfords, Hawkhurst
Benjamin Brecknell Turner,
1852-54 (Coll. Victoria and Albert Museum, London)

Hawkhurst Church Kent
Benjamin Brecknell Turner,
1852-54 (Coll. Victoria and Albert Museum, London)

Whitby Abbey, Yorkshire
Benjamin Brecknell Turner,
1852-54 (Coll. Victoria and Albert Museum, London)

Dear Son, Video Still
Rini Hurkmans,
2003

Spaklerweg
Arsath Ro’is,
1968 (Coll. Gemeentearchief Amsterdam)

Metrostation Strandvliet
Arsath Ro’is,
1980 (Coll. Gemeentearchief Amsterdam)

Johan Muyskenweg
Arsath Ro’is,
1973 (Coll. Gemeentearchief Amsterdam)